कांग्रेस महाधिवेशन : उम्मेदवारी दर्तासँगै नेतृत्व चयनको दौड तीव्र, अब के हुन्छ?

काठमाडौं, २० असोज । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन निर्णायक चरणमा प्रवेश गरेको छ । आइतबार उद्घाटन भएको महाधिवेशनको तेस्रो दिन मंगलबार नयाँ नेतृत्व चयनका लागि उम्मेदवारी दर्ता सुरु भएसँगै कांग्रेसभित्र चुनावी सरगर्मी तीव्र बनेको छ । एकातिर काठमाडौंको खुलामञ्चमा बन्दसत्र जारी छ भने अर्कोतर्फ राष्ट्रिय सभागृहमा उम्मेदवारहरू मनोनयन दर्ता गराउन व्यस्त छन् ।

यसपटक कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमिति विगतको तुलनामा ठूलो बनाइएको छ । संशोधित विधानअनुसार २९७ सदस्यीय केन्द्रीय कार्यसमिति रहनेछ । पदाधिकारीको संख्या पनि बढाइएको छ । वरिष्ठ उपसभापति पद पहिलोपटक थपिएको छ भने उपसभापति, महामन्त्री र सहमहामन्त्रीका पदमा समेत संख्या तथा समावेशी प्रतिनिधित्व बढाइएको छ ।

आज के भयो ?

मंगलबार राष्ट्रिय सभागृहमा दिउँसोदेखि उम्मेदवारी दर्ताको प्रक्रिया अघि बढेको थियो । सुरुमा उम्मेदवारी दर्ताका लागि दिइएको समय पछि बढाएर साँझ ६ बजेसम्म पुर्‍याइएको छ ।

सभापतिमा गगनकुमार थापाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । थापा पार्टीको वर्तमान सभापति हुन् र उनको नेतृत्वलाई निरन्तरता दिने गरी महाधिवेशनमा उनी पुनः सभापतिको प्रतिस्पर्धामा छन् ।

वरिष्ठ उपसभापतिमा विश्वप्रकाश शर्माले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । कांग्रेसको नयाँ विधानअनुसार पहिलोपटक सिर्जना गरिएको यो पदमा हालसम्म शर्माको उम्मेदवारी प्रमुख रूपमा देखिएको छ । उनले वारिसमार्फत उम्मेदवारी दर्ता गराएका हुन् ।

उपसभापतिमा पुष्पा भुसालले महिला समूहबाट, विनोद चौधरी र फरमुल्लाह मन्सुरले समावेशी समूहबाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । खुला उपसभापतितर्फ डा. चन्द्रमोहन यादव, सुरेन्द्रराज पाण्डे, डा. मीनेन्द्र रिजाल, गोविन्द भट्टराई, देवराज चालिसे र मधुप्रसाद आचार्यलगायतको उम्मेदवारी परेको विवरण सार्वजनिक भएको छ ।

महामन्त्रीतर्फ महिला समूहमा डिला संग्रौला, तथा खुलातर्फ शंकर तिवारी, सुनिल शर्मा, नैनसिंह महर, प्रदीप पौडेल र गुरुराज घिमिरेले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । महिला महामन्त्रीका लागि रिता खनाल र महालक्ष्मी उपाध्याय ‘डिना’समेत प्रतिस्पर्धामा छन् ।

सहमहामन्त्रीतर्फ पनि विभिन्न क्लस्टरमा उम्मेदवारी दर्ता भइरहेको छ । महिला समूहमा प्रतिमा गौतम, खुलातर्फ देवेन्द्रराज कँडेल, पिछडिएको क्षेत्रबाट जीवनबहादुर शाही, खसआर्यतर्फ रामहरि खतिवडा, मनोजमणि आचार्य, रमेश धमला र अजयबाबु शिवाकोटीलगायतले उम्मेदवारी दिएका छन् । आदिवासी जनजाति, थारू, मुस्लिम, मधेसी तथा अल्पसंख्यक समूहमा पनि उम्मेदवारी परेको छ ।

बन्दसत्रमा के हुँदैछ ?

उम्मेदवारी दर्ताको चटारो भइरहँदा खुलामञ्चमा भने महाधिवेशनको बन्दसत्र जारी छ । सोमबारदेखि सुरु भएको बन्दसत्रमा सभापति गगनकुमार थापाको राजनीतिक प्रतिवेदन, उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माको समसामयिक प्रतिवेदन, महामन्त्री गुरुराज घिमिरेको सांगठनिक प्रतिवेदन र कोषाध्यक्ष उमेश श्रेष्ठको आर्थिक प्रतिवेदनमाथि छलफल भइरहेको छ ।

यसअघि महामन्त्री प्रदीप पौडेलले प्रस्तुत गरेको संशोधित विधान पारित भइसकेको छ । सोही संशोधित विधानअनुसार अहिले नयाँ नेतृत्व चयनको निर्वाचन प्रक्रिया अघि बढाइएको हो । बन्दसत्रमा प्रतिनिधिहरूलाई विभिन्न समूहमा विभाजन गरेर प्रतिवेदनमाथि छलफल गराइएको छ ।

अब के हुन्छ ?

उम्मेदवारी दर्तापछि निर्वाचन कार्यतालिकाअनुसार दाबी–विरोध, उम्मेदवारी जाँचबुझ र अन्तिम नामावली प्रकाशन हुनेछ । उम्मेदवारहरूले नाम फिर्ता लिन वा आवश्यक संशोधन गर्न पाउने समयपछि अन्तिम उम्मेदवारको सूची सार्वजनिक गरिनेछ । त्यसपछि चुनावी प्रचारप्रसारको चरण अघि बढ्नेछ ।

असोज २१ गते उम्मेदवारको नाम फिर्ता तथा सच्याउने प्रक्रिया पूरा गरी अन्तिम नामावली सार्वजनिक गर्ने र त्यसपछि प्रचारप्रसारका लागि समय दिने कार्यतालिका रहेको छ । त्यसपछि असोज २२ गते बिहान ७ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म मतदान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।

यसपटक कांग्रेसमा ७ हजार ११४ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि अन्तिम मतदाता सूचीमा कायम भएका छन् । उनीहरूले नयाँ नेतृत्व चयन गर्नेछन् ।

नेतृत्व चयन कस्तो हुनेछ ?

यसपटकको निर्वाचनमा सभापतिसहित वरिष्ठ उपसभापति, उपसभापति, महामन्त्री, सहमहामन्त्री तथा विभिन्न क्लस्टरबाट केन्द्रीय सदस्य चयन हुनेछन् । संशोधित विधानले महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, मुस्लिम, खसआर्य, थारू, पिछडिएको क्षेत्र, युवा, प्रवास, श्रमिक तथा द्वन्द्व प्रभावित समूहलाई समेत केन्द्रीय संरचनामा प्रतिनिधित्वको व्यवस्था गरेको छ ।

महाधिवेशनको सबैभन्दा ठूलो चासो भने गगन थापाको नेतृत्वमा बन्ने नयाँ टिम र त्यसमा पदाधिकारीको शक्ति सन्तुलनमा केन्द्रित छ । पदाधिकारीका आकांक्षीको संख्या ठूलो भएकाले अन्तिम समयसम्म उम्मेदवारी फिर्ता, सहमति र चुनावी समीकरणमा परिवर्तन आउन सक्ने सम्भावना छ ।

यससँगै कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन अब वैचारिक बहसभन्दा नेतृत्व चयनको निर्णायक चरणमा प्रवेश गरेको छ । बन्दसत्रबाट राजनीतिक तथा सांगठनिक प्रतिवेदन पारित हुँदै जाने र निर्वाचन प्रक्रियाबाट नयाँ नेतृत्व चयन हुने भएकाले आगामी दुई दिन कांग्रेसका लागि निकै महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ ।