२०३५\०३६ को विद्यार्थी आन्दोलन र जनमत संग्रहका क्रममा युवा विद्यार्थी र राजनीतिक कर्मीहरूको सकृयता निकै वढेको थियो । त्यस वेला दलहरूले वहुदलीय व्यवस्थाको पक्षमा संचालन गरेको अभियान र व्यापक प्रचारले जनताको चेतना स्तर निक्कै माथी उठिसकेको थियो । गाऊगाऊमा राजनितीक दलहरूको संगठन पनी तुलनात्मक रूपले वलिया हुदै गएका थिए । राजनितिक दल भीत्र र वाहीर समेत संगठित हुदै गएका थिए । विशेष गरी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी माले भूमिगत रूपमा निकै सकृय भईरहेको थियो । नेकपा मार्क्सवादी, पुष्पलाल समुह, मानन्धर समुह सहित अरू पनि केही वामपन्थी समुह हरू कृयाशिल थिए । नेका सहित अन्य लोकतान्त्रीक शक्ति हरू समेत सतहमा थिए ।
२०३७ सालको जनमत संग्रहबाट राजाले कथित सुधार सहित को पंचायती व्यवस्थालाई विजयी घोषणा गराए । यसले देश भरिका वामपन्थी तथा प्रजातान्त्रिक शक्तिहरू थोरैपनि निरास भएनन । पंचायतलाई जिताए पछिको दोश्रो आम निर्वाचनमा तत्कालीन नेकपा मालेले पनी जनपक्षिय अभियानकै रूपमा सहभागी हुने निर्णय गर्यो । त्यसै सिलसिलामा पार्टीले वारा जील्लामा पनि जनपक्षिय उम्मेदवारहरू खडा गरी व्यापक जनमत श्रृजना गर्ने फैसला गरेको थियो ।
२०४३ साल वैशाखको पंचायती आम निर्वाचनमा वारा जील्ला वाट पार्टीका नेता कमरेड सलीम मीया अंसारीलाई उम्मेदवार वनाउने निर्णय भयो । तत्कालीन नेपाल राष्ट्रिय शिक्षक संगठन का अध्यक्ष एवम मुस्लीम समुदायका प्रतिनिधी सलीम मास्टर लाई नेकपा एमालेले जनपक्षिय उम्मेदवार बनायो । यसले वारा जील्लाको राजनितीमा नयाँ तरंग ल्याउनुको साथै परिवर्तनका वाहक युवाहरूमा आशा जगायो । वाराको वौध्दीक जमातलाई सोच्न वाद्य वनायो र त्यही निर्वाचनले सलीम अंसारीलाई समेत मास्टर सलीमवाट नेता सलीम वनायो ।
वारा जील्लामा ००८ साल देखी नै नेकपाको पकड थियो । त्यती वेला देखी वारा अखील नेपाल किसान संघले संचालन गरेको किसान आन्दोलनको केन्द्र थियो । २०११ सालको किसान आन्दोलनको रणभूमी वाराको गढहलमा किसान नेता कमरेड मुखलाल महतोले वलिदान गरेका थिए । त्यस वेला क्रान्तीकारी किसान आन्दोलनले ठुलो दमन खप्नुपरेको थियो । सयौ किसान नेताहरू पक्राउ परेर थुनीएका थिए । कयौलाई झुट्टा मुद्दा वोक्न वाद्य वनाईएको थियो । व्यापक दमन गिरफतारीको कारण आन्दोलनले धक्का खाएर उठ्न मात्र लागेको अवस्थामा २०१५ सालमा आम चुनाव घोषणा भयो । त्यो चुनावमा नेकपाले वाराका दुवै निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाएको थियो । पार्टीको तर्फवाट पार्टी नेता कमरेड मधु सिह र किसान नेता कमरेड हरिहर यादव उम्मेदवार हुनुहुन्थ्यो । दुवै क्षेत्रमा नेकपा राम्रो जन समर्थन सहित दोश्रो भएको थियो ।
यसपछि २०३८ सालको जनमत संग्रहमा वारा जील्लाले वहुदलको पक्षमा व्यापक अभियान चलाएको थियो । यो अभियानमा जील्लाका प्राय सवै प्रजातान्त्रिक राजनितीक दलहरू कृयाशिल थिए । दलहरूको अथक प्रयासका वावजुद वहुदललाई जिताउने सफलता हात लागेन । वहुदलीय व्यवस्थाका पक्षधरहरू पराजित भए । २०४३ सालको राष्ट्रीय पंचायतको निर्वाचनमा पनि नेकपा माले समर्थीत जनपक्षिय उम्मेदवार कमरेड सलीम अंसारीले पक्षमा २७००० भन्दा वढि मत परेको थियो । यो निर्वाचनमा हामी जित्ने योजना सहित सहभागी भएका थियौ । जनमत पनि जनपक्षिय अभियानको पक्षमा उर्लेकै थियो । अन्तीम चरणमा आएर पंचायती षडयन्त्र ले जनपक्षिय उम्मेदवारको विजयलाई रोक्न विभिन्न चलखेल र धाँधली गर्यो । सरकारी उम्मेदवारहरूलाई विजयी वनाउन जालझेल गरे । फेरी पनी उक्त निर्वाचनमा जनपक्षिय हस्तक्षेप भने व्यापक, शसक्त तथा प्रभावकारी भएकोमा दुई मत छैन ।
जनपक्षिय निर्वाचन अभियान २०४३ रियलमा हाम्रो पहिलो निर्वाचन अभियान थियो । हाम्रा कुनैपनी अभियन्ता चुनावी अभियानका अनुभवी र पोख्त थिएनन । हाम्रा अभियन्ता हरू प्राय सवै नव युवा तथा शिक्षण सहित विभिन्न पेशामा संलग्न वौध्दीक व्यक्तीहरू थिए । हाम्रो प्रस्तुती र उपस्थीती शसक्त थियो । हामी प्रभावकारी ढंगले कृयाशिल थियौ । हामी संग ठुलो उत्साह जागर थियो । असिम ऑट र दृढ विश्वास थियो । हामी संग केवल अनुभव थिएन । जील्लाको समग्र जनपक्षिय अभियानको योजना भूमिगत पार्टीले नै बनाउथ्यो । त्यसलाई कारवाहीमा ल्याउन जनपक्षिय प्रचार संयन्त्रको व्यवस्था गरीएको थियो । संयन्त्रको नेतृत्व स्वयम् सलीम अंसारीले गरेका थिए । मैले संयन्त्रको सचिवको भूमिका निभाउने अवसर पाएको थिए । कमरेड छविलाल उप्रेती , कृष्ण दहाल, विजेन्द्र चौधरी, रामविलास चौरसिया, नन्दीकेश्वर नेउपाने, अच्युत मैनाली, अशेश्वर कुर्मी, उदयराज पाण्डे, आशाकाजी श्रेष्ठ लगायतका साथीहरू निरन्तर यस अभियानमा सरिक रहनुभयो ।
छिमेकी जील्ला पर्सामा उम्मेदवार नभएकोले नागेन्द्र चौधरी, रौतहटका रामकुमार भट्टराई सहितका अरूपनी साथीहरू अभियानमा सामेल हुनुहुन्थ्यो । यसै गरी सर्लाहीवाट आउनु भएका कमरेड लक्ष्मण पौडेल वारामा भूमीगत ढंगले काम गरीरहनु भएको थियो । हाम्रो पुरै टिम दिनभरी जनतामा जान्थ्यौ । गाउका गरिव जनताका कुरा खोतली खोतली सुन्थ्यौ । जनता विचमा उनीहरूले उठाएका सवालहरूमै छलफल गर्थ्यौ । आरामले सम्झाई वुझाई गर्थ्यौ । साझ एक ठाउमा जम्मा भएर समिक्षा गर्थ्यौ । त्यसकै आधारमा फेरी भोलीको योजना बनाउथ्यौ ।
जनताका विचमा हामीलाई डरलाग्दो कम्युनिष्टको रूपमा प्रचार गरिएको थियो । खासगरी भारतमा व्यक्ती हत्या गरेर ख्याती कमाएको नक्सलवादी पार्टी जस्तो गरी जनतालाई भ्रमित गरीएको थियो । नेकपा माले नक्सलवादी पार्टी हो । यिनीहरू नक्सलाइट हुन, जातपात मान्दैनन । धर्म कर्म मान्दैनन । चेली वेटी भन्दैनन । यस्तै यस्तै कुरा उठ्थ्यो ठाउ ठाउमा । हामी भ्रम चिर्दै, शंका निवारण गर्दै जनतालाई यथार्थ वताउदै अघि वढि रह्यौं । जनतामा नया आशा र नयाँ क्रान्ती को विऊ रोप्दै हिडी रह्यौ । अगाडी वढि रह्यौ । हाम्रो मुल काम जनमत वनाउने थियो । जनताका विचमा सम्पर्क र सम्वन्ध वढाउने थियो । त्यो काम हामी वडो मज्जाले गरी रहेका थियौ ।
हाम्रो भोट माग्ने शैली पनी फरक खालको थियो । हामी जनता संग विकाशका नक्कली कुरा होईन । सामाजीक परिवर्तनको नया आभाश दिलाएर समर्थन लीने प्रयाश गरीरहेका थियौ । पंचायती शोषणको पर्दाफास गर्थ्यौ । जनतालाई आफ्नो भावी आन्दोलनको साथी वनाई रहेका थियौ । संग संगै जनताको मत पनी लीने प्रयास गरीरहेका थियौ । यसले हामीहरूलाई सकारात्मक अनुभव भैरहेको थियो । हामी सागुरो घेरालाई तोड्दै पुरै जील्ला भरी पुग्न सफल भैरहेका थियौ ।
हामी वास्तवमा निर्वाचनमा जानु पहिले निजगढ, कोल्हवी, सपही, विसुनपूर्वा, पडरी, खोपवा, उमजन, पर्सौना, रामपुर, सिहोरवा, डुमरवाना, परवानीपुर, वन्जरीया, कलैया सहित थोरै गाविस र नगरहरूमा मात्र पार्टी संगठन र सम्पर्क सुत्र थिए । जनपक्षिय अभीयान मार्फत हामीले जील्लाका ९८ गाविसमा पुगेर आफ्नो विचार राख्न सफल भयौ । जील्ला भरी कार्यक्रम गरेर आफ्नो पक्षमा जनमत वनाउन सफल भयौ । अरूको तुलनामा सभ्य र वैचारिक ढंगले प्रचारमा हावी हुन पनी सफल भयौ । हाम्रो उपस्थीतिले सम्पूर्ण पंचायती खेमा, सरकार र सरकारी संयन्त्रको सातो गयो । हाम्रो योजना वढी से बढि निर्वाचन परिणामलाई प्रभावीत गर्ने थियो । सकभर हाम्रो पक्षमा ल्याउने नसके सरकारी उम्मेदवारलाई परास्त गर्ने सोच थियो । हाम्रो पक्षमा पलिणाम आईहाल्छ भन्ने अली थिएन । तर पनी पूर्ण आशावादी थियौ । हामी एक रत्ती पनी निराश थिएनौ । हामी यो अभियानमा वनाएको जनमतले परिवर्तनको अर्को अभियान संचालन गर्ने र अझ ठुलो हस्तक्षेप गर्ने तयारी गरिरहेका थियौ ।
त्यसैले हामी खास मिसनमा थियौ । यसो भएको हुनाले हामीलाई निर्वाचनमा प्राप्त हुने परिणाम भन्दा जनतावाट प्राप्त हुने माया, प्रेम र समर्थन वढि मुल्यवान थियो । त्यो मुल्यवान जनमत हामीलाई प्रचुर मात्रामा प्राप्त भैरहेको थियो । फेरी पनी हामी सरकारी उम्मेदवार रामानन्द यादव लाई परास्त गर्न चाही सफल भयौ । यो सफलताले वारामा नेकपा मालेको शक्ति स्थापीत भयो र जनताको विचमा जनपक्षिय शक्तीको रूपमा हाम्रो पार्टी स्थापीत भयौ ।
यो महत्वपूर्ण उपलव्धी त्यसै प्राप्त भएको थिएन र होईन पनी । वारा जील्लाका तमाम परिवर्तनका पक्षधर शोशित पिडीत किसान मजदुरहरूमा हामीले जगाएको आशाको परिमाण थियो । वारा जील्लाका आम शिक्षक, कर्मचारी र वुद्धिजीवी हरूमा हामीले स्थापीत गरेको विश्वासको परिणाम थियो । आम युवा विद्यार्थीहरू आन्दोलनका अग्रज र अनुयायीहरुमा हामीले जगाएको भरोसाको परिणाम थियो । समाजका विभीन्न उत्पीडित वर्ग र दलीत समुदायलाई हामीले संगठित गरेको परिणाम नै हाम्रो उत्साहजनक जनमत थियो । यसैले हामी पनी उत्साहीत थियौ र आगामी दिनमा अरू जनता विच जाने र जनताको सेवामा समर्पित भएर अघि वढ्ने प्रणसहित अघि वढिरहेका थियौ ।
हामीमा थोरै पनी हतासा र हारको अनुभूती भएन । किनकी हामीलाई थाहा थियो । रात पछि दिन आऊछ । हारपछि नै जीतको मज्जा लीन पाईन्छ । सुदुर भविष्यको आशामा दृढ संकल्प सहित अघि वढेका हामीले जनपक्षिय उम्मेदवारको प्रचारमा ठुलो मेहनत गरेका थियौ । हामी सम्पूर्ण रूपले आफ्नै श्रम शक्तिमा काम गरिरहेका थियौ । हामी आफै माईकको व्याट्री हर्न र सवै सामाग्री काधमा वोकेर हिडी रहेका थियो । हामी हरेक गाऊमा वसेर आफै कार्यक्रम संचालन गर्थ्यौ । पालै पालो भाषण गर्थ्यौ । हामी जुन जुन गाऊमा जान्थ्यौ । त्यो गाउमा जे जे पाउथ्यौ त्यही खान्थ्यौ । कतीपय ठाउमा पूर्व निर्धारीत कार्यक्रम हुन्थो । कतीपय गाउमा जो हात सो साथ हुन्थ्यो । एवम् रितले जनपक्षिय आवाज र विचार सहित पहिलो पटक पार्टीको तर्फवाट वारा जील्लाका सवै गाऊ पंचायत र टोलहरू आरामले घुमियो ।
यो अभियानमा सलीम अंसारी, छवीलाल उप्रेती, रामविलास चौरसिया, कृष्ण दहाल, राधेश्याम शिवाकोटी, अच्युत मैनाली , श्रीप्रसाद पासवान, रामपाल यादव, आशाकाजी श्रेष्ठ सहित कमरेडहरूको मुख्य प्रचार टिम थियो । जो सम्पूर्ण रूपले प्रचार प्रसार कार्यमा संलग्न रह्यो । यसैगरी पलटप्रसाद चौधरी, अशेश्वर कुर्मी, शिवचन चौधरी, शुशिल मुडवरी, शुसील कर्ण, सत्यनारायण सिंह, रविनदास श्रष्ठ, विनय श्रेष्ठ, विश्रवनाथ सहित पेशामा संलग्न साथीहरू पनि अभियानको महत्वपूर्ण हिस्सा हुनुभयो । कमरेड यादव उपाध्याय कमरेड लक्ष्मण पौडेल, कमरेड पिताम्वर शर्मा, कमरेड गौरीशंकर गोढ, क. मधु अधिकारी लगायत अनेक वामपन्थी व्यक्तित्वहरु समेत अभियानमा कृयाशिल हुनुभयो । उक्त अभियानमा २०११ सालको किसान आन्दोलनका अगुवाहरू कमरेडहरू नन्दन अर्याल, कमरेड मोहन कोइरी, कमरेड रामनारायण साह, कमरेड सुखल यादव, क. चन्द्रिका सिह लगायतका थुप्रै सहयोगी साथीहरू रहनु भएको थियो ।
यस अभियानमा युवा, विद्यार्थी अनी किसान मजदुर क्षेत्रमा काम गरि रहनु भएका थुप्रै कमरेडहरू आ-आफ्नो ठाउमा डटेर लाग्नु भएको थियो । सवैको ध्यान एउटा कुरामा केन्द्रित थियो । सवैको मन एउटा थियो । सवै स्वार्थ रहित ढंगले मुलुक को परिवर्तनको अभियानमा आफुलाई सामेल गरीरहनु भएको थियो । देशवाट सदाका लागी सामन्तवादी शोषणको अन्त गरेर मजदुर किसानको राज्य, नयाँ जनवादी व्यवस्था स्थापना गर्ने अभियानमा सामेल हुनु भएको थियो । यही एक कारण थियो जस्ले हामी लाई जनतामा स्थापीत गराई रहेको थियो ।
हामी गाउमा जान्थ्यौ । माईकिङ गर्थ्यौ । आम जनतालाई कार्यक्रममा वोलाउथ्यौ । सम्पर्क भएका गाउमा तिनै साथीहरू आउथे । जहा सम्पर्क थिएन । हाम्रो कार्यक्रमको मञ्च अगाडी आम मानिसहरू उपस्थीत हुन डराउथे । केटाकेटी, किशोर र युवाहरू झुम्मीदै आउथे । हामी संग रमाउथे । हामी पनी उनी हरूलाई नै हाम्रो भविष्य ठानेर वडो प्रेमले कुरा गर्थ्यौ । उनि हरू मार्फत नै वुवामुमाहरूलाई कन्भीन्स गर्ने प्रयास गर्थ्यौ । यसले वच्चाहरू संग हाम्रो प्रेम वढ्थ्यो ।
हाम्रा धेरै कार्यक्रम हरूमा त मञ्च अगाडी मतदान गर्ने उमेर पुगेका व्यक्तीहरू हुदैनथे । फेरी पनी हामीलाई कुनै फरक पर्दैन थियो । हामी उत्साह साथ व्यवस्थित कार्यक्रम गर्थ्यौ । मज्जाले भाषण गर्थ्यौ र घरघरका मानीसहरूलाई सुनाउने प्रयास गर्थ्यौ । कार्यक्रम धेरै राती सम्म हुन्थे । राती पनी हामी ११\१२ वजे सम्म जनताका कुरा गरिरहेका हुन्थ्यौ ।
मानिसहरू घरमै वसेर हाम्रो कुरा आरामले सुन्थे र भोली पल्ट सुनेको प्रतिकृया दिन्थे । हामीलाई आनन्द आउथ्यो । हामी झन हौसीन्थ्यौ । यस्तै थियो हाम्रो अभियान । त्यती वेला म वल्ल २० पार गरी रहेको थिए । मेरो दारी आई सकेको पनि थिएन । च्यापुमा मात्र दारी भएकोले मैले सेभिङ गर्ने गरेको थिईन ।
म भोजपुरी भाषा मज्जाले वोल्न सक्थे । यो अभियानको " सलीम मास्टर चुनाव मैदानमे काहे " भन्ने भोजपुरी पर्चा मैले लेखेको थिए । त्यती मात्र होईन अरू पनी थुप्रै भोजपुरी हाते पर्चा र उम्मेदवार परिचय लेखेको थिए । मुलतः वारा जील्लाको तर्फवाट अघि सारीने विभीन्न लेखोटहरू पार्टीले मेरै संयोजनमा तयार गर्ने गरेको थियो ।
म पनि भोजपुरी भाषामा वोल्ने गर्थे । कतीपय मुस्लीम वस्तीहरूमा साथीहरू पहाडी मुस्लीम भनेर परिचय दिन्थे । अनी त्यसै अनुसार लय मिलाएर वोल्न लगाउथे । मलाई पनी आनन्द आउथ्यो । त्यसै गरी वान्की मिलाएर वोली दिन्थे । मुस्लिमहरुको अभिवादन " सलाम वालेकुम र वालेकुम सलाम " मैले त्यही वेलामा सिकेको हु । मलाई प्रकृतीले दिएको एउटा अनुपम सम्पत्ती हो वक्तृत्व कला । यसै कलाले मलाई त्यो अभियानमा पनी स्थापीत गरायो । त्यसै कारण आज सम्म शिर झुकाएर हिड्नु परेको छैन ।
वास्तवमा त्यतीखेरको हाम्रो जुन सकारात्मक उर्जा थियो । जुन जोश जागर र चुनौती रहित उत्साह थियो । अकंटक आशा र विश्वास थियो । अहिले सम्झदा अनौठो लाग्छ । आफैलाई नियालेर पटक पटक हेर्न मन लाग्छ । वर्तमान संग दाँज्न मनलाग्छ । अहिलेका अभियान संग संगै राखेर हेर्न मन लाग्छ । जती हेरे पनी अघाईदैन । त्यतीखेरको आफु र आफ्ना साथीहरू पनी अहिले पाउदिन । तर प्राप्त फोटोमा नियाल्छु । जती नियाले पनी मन अघाउदैन । काचो हात र कमजोर क्यामराले कैद गरेको फोटो हेरेर पनी धित मर्दैन । कास त्यती खेर नै फेसवुक भै दिएको भए कती रमाईलो हुन्थ्यो होला । कति आनन्द आउथ्यो होला ।











भारत भ्रमणमा ‘ग्रेटर नक्सा’ र ‘चुच्चे नक्सा’को मुद्दा उठाउन प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहलाई विकेश साहको सुझाव
एमालेको राष्ट्रिय भेलाबाट बालेन सरकारविरुद्ध आन्दोलनको चेतावनी
हसिनाको स्वदेश फर्किने घोषणापछि बंगलादेशमा तनाव, ढाकासहित सात जिल्लामा सुरक्षा सतर्कता
प्रधानमन्त्री वालेनसँग ठागा दासको प्रश्न `सोनरनिया दलित बस्ती निर्माण कार्य किन रोकियो ?´
टिप्पणीहरू
0 प्रकाशित टिप्पणीटिप्पणी र Like गर्न निःशुल्क सदस्य खाता आवश्यक छ।
खाता बनाउनुहोस्लगइन