तराई–मधेस दौडाहामा अमरेश : रास्वपाको आधार खोज्दै कि जनताको असन्तुष्टि बुझ्दै ?

काठमाडौं, २३ असोज । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सांसद अमरेशकुमार सिंह यतिबेला तराई–मधेसका विभिन्न जिल्लाको दौडाहामा छन् । पूर्वबाट सुरु भएको उनको भ्रमण पश्चिम तराई हुँदै कञ्चनपुरसम्म पुग्नेछ । शनिबार उनको कार्यक्रम कञ्चनपुरको दोधारा चाँदनी नगरपालिका–२ स्थित रास्वपाको बाबाथान कार्यालयमा हुँदैछ ।

सर्लाही–४ बाट प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित सिंहले यसलाई सामान्य राजनीतिक भ्रमणभन्दा फरक ढंगले अघि बढाइरहेका छन् । उनले यसअघि नै मेची–महाकाली पदयात्रा गर्ने घोषणा गरिसकेका छन् । प्रस्तावित अभियान हुलाकी राजमार्ग हुँदै सञ्चालन गर्ने र स्थानीय जनताका समस्या प्रत्यक्ष सुन्ने उनको भनाइ छ । ‘५ घण्टा हिँड्ने, ७ घण्टा सुन्ने’ अवधारणासहित अघि बढ्ने बताइएको उक्त अभियानलाई सिंहले जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने माध्यमका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् ।

सिंहको पछिल्लो सक्रियताको पहिलो कारणका रूपमा तराई–मधेसमा जनताको वास्तविक अवस्था बुझ्ने प्रयासलाई लिन सकिन्छ । उनी आफैं सर्लाहीका हुन् र पछिल्लो निर्वाचनमा रास्वपाबाट निर्वाचित भएका हुन् । २०२६ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उनले सर्लाही–४ बाट नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापालाई १२ हजार ८५७ मतान्तरले पराजित गरेका थिए ।

रास्वपाले यसपटक तराई–मधेसमा उल्लेख्य चुनावी सफलता पाएको छ । सिंहका अनुसार रास्वपाले तराई–मधेसका ७८ प्रत्यक्ष निर्वाचन क्षेत्रमध्ये ७२ क्षेत्रमा जित हासिल गरेको थियो । त्यसैले सरकार र पार्टीलाई निर्णायक जनादेश दिएको क्षेत्रको अवस्था बुझ्नु र त्यहाँका अपेक्षा सुन्नु आवश्यक रहेको उनको सार्वजनिक धारणा छ ।

सिंहले पछिल्लो समय तराई–मधेसमा गरिबी, महँगी, सीमा क्षेत्रका समस्या, व्यापार–व्यवसायमा देखिएको कठिनाइ र सरकारका प्रतिबद्धता तथा कार्यान्वयनबीचको अन्तरबारे प्रश्न उठाउँदै आएका छन् । उनका अनुसार चुनावअघि जनतासामु गरिएका वाचा र सरकारको कामबीच असन्तुष्टि बढ्न थालेको छ ।

त्यसैले अहिलेको दौडाहालाई सिंहले एकातिर जनताको गुनासो सुन्ने र अर्कोतिर सरकार तथा आफ्नै पार्टीलाई जनताका वास्तविक समस्या सुनाउने अभियानका रूपमा अघि बढाउन खोजेको देखिन्छ ।

यो अभियानको अर्को पाटो रास्वपाको संगठन विस्तार र स्थानीय तहसँगको सम्बन्ध मजबुत बनाउने प्रयास पनि हुन सक्छ ।

रास्वपाले यसअघि नै मधेस प्रदेशमा संगठनात्मक चुनौती सामना गरिरहेको थियो । पार्टीले प्रदेशका अधिकांश जिल्लामा अधिवेशन प्रक्रिया पूरा गर्न नसकेपछि संगठनात्मक विवाद समाधान गर्न विशेष समिति नै गठन गरेको थियो ।

यस्तो अवस्थामा सिंहको तराई–मधेस भ्रमणले पार्टीका स्थानीय नेता–कार्यकर्ता, सम्भावित समर्थक तथा सर्वसाधारणसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क बढाउने अवसर दिन सक्छ ।

तर यसलाई केवल संगठन विस्तारको अभियानका रूपमा बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन । सिंह स्वयं सरकार र पार्टीभित्रका कमजोरीमाथि सार्वजनिक रूपमा प्रश्न उठाउँदै आएका छन् । उनले सरकारको सुशासन, अर्थतन्त्र, निजी क्षेत्रको विश्वास र छिमेकी मुलुकसँगको सम्बन्धबारे समेत आलोचनात्मक धारणा राखेका छन् ।

त्यसैले उनको भ्रमण पार्टीको संगठन बलियो बनाउने र सरकारको कामबारे जनमत बुझ्ने दुईवटै उद्देश्यसँग जोडिएको देखिन्छ ।

सिंहको भ्रमणको भौगोलिक विस्तारले पनि यसको राजनीतिक सन्देश दिन्छ । पूर्वी तराईबाट सुरु भएर पश्चिमको कञ्चनपुरसम्म पुग्ने कार्यक्रमले तराई–मधेसका फरक–फरक भूगोल र समस्यालाई एउटै राजनीतिक संवादमा जोड्ने प्रयास गरेको देखिन्छ ।

विशेषगरी सीमावर्ती क्षेत्रमा नागरिकले भोगिरहेका समस्या सिंहले आफ्नो राजनीतिक बहसको महत्वपूर्ण विषय बनाउँदै आएका छन् । उनले नेपाल–भारत सीमामा व्यापार, आवतजावत र स्थानीय जनजीवन सहज बनाउनुपर्ने बताउँदै आएका छन् । ठूलो परिमाणको तस्करी नियन्त्रण गर्नुपर्ने तर दैनिक उपभोग्य सामानका लागि सीमापारि निर्भर स्थानीय नागरिकलाई अनावश्यक दुःख दिन नहुने उनको धारणा छ ।

कञ्चनपुर पुग्दा सीमा, पूर्वाधार, व्यापार र स्थानीय जनजीवनका विषय झनै महत्वपूर्ण बन्न सक्छन् । अहिले दोधारा चाँदनी र भीमदत्त नगरपालिका जोड्ने ऐतिहासिक झोलुङ्गे पुल बाढीका कारण क्षतिग्रस्त भएपछि स्थानीय आवागमनसमेत प्रभावित भएको छ । प्राविधिक अध्ययनले पुल पुनर्निर्माणमा करिब एक वर्ष लाग्न सक्ने देखाएको छ ।

यस्ता स्थानीय समस्यालाई राष्ट्रिय राजनीतिको बहससँग जोड्न सक्नु सिंहको भ्रमणका लागि महत्वपूर्ण विषय बन्न सक्छ ।

अमरेश सिंहको दौडाहा केवल जनताको समस्या सुन्ने कार्यक्रम नभएर रास्वपा नेतृत्वका लागि पनि ‘फिडब्याक अभियान’ बन्न सक्छ ।

निर्वाचनमा जनताले रास्वपालाई ठूलो समर्थन दिएपछि त्यसको प्रतिफल जनताको दैनिक जीवनमा कति देखियो भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ । स्वयं सिंहले पनि सरकारको कामप्रति सार्वजनिक रूपमा प्रश्न उठाएका छन् ।

उनले सरकारमाथि सुशासन, अर्थतन्त्र, निजी क्षेत्रको विश्वास र छिमेकीसँगको सम्बन्ध व्यवस्थापनमा कमजोरी रहेको बताएका छन् । साथै तराई–मधेसमा सरकारप्रति निराशा बढिरहेको आफ्नो बुझाइ सार्वजनिक गरेका छन् ।

यस अर्थमा उनको भ्रमणले पार्टी नेतृत्वलाई जनताको प्रत्यक्ष प्रतिक्रिया बुझ्ने अवसर दिनेछ । तर त्यससँगै स्थानीय तहमा रास्वपाको संगठन, नेता–कार्यकर्ताबीचको सम्बन्ध र पार्टीप्रतिको जनअपेक्षा पनि परीक्षण हुनेछ ।

यदि सिंहले भ्रमणलाई केवल भाषण र राजनीतिक भेटघाटमा सीमित नराखी स्थानीय नागरिकका वास्तविक समस्या संकलन गरेर संसद् र सरकारसम्म पुर्‍याउन सके यसको प्रभाव राजनीतिकभन्दा पनि व्यवहारिक हुन सक्छ ।

किसान, युवा, साना व्यवसायी, सीमा क्षेत्रका नागरिक, विद्यार्थी तथा स्थानीय पूर्वाधारसँग सम्बन्धित समस्या प्रत्यक्ष रूपमा उठेमा उनीहरूको आवाज राष्ट्रिय बहसमा पुग्न सक्छ ।

तर यसको प्रभाव अन्ततः भ्रमणपछि के हुन्छ भन्ने कुराले निर्धारण गर्नेछ । जनताको गुनासो सुनेर फर्किने, तर त्यसलाई नीति, बजेट वा संसद्को बहसमा रूपान्तरण गर्न नसक्ने हो भने यस्तो अभियानलाई राजनीतिक यात्रामै सीमित भएको आरोप लाग्न सक्छ ।

अमरेश सिंहका लागि पनि यो दौडाहा एउटा राजनीतिक परीक्षण हो । उनी परम्परागत दलबाट बाहिरिएर स्वतन्त्र सांसद हुँदै रास्वपामा पुगेका नेता हुन् । पछिल्लो निर्वाचनमा रास्वपाबाट ठूलो मतान्तरले निर्वाचित भएपछि उनको राजनीतिक भूमिका अझ बढेको छ ।

तराई–मधेसमा रास्वपाको ठूलो चुनावी सफलतापछि त्यहाँ जनताको अपेक्षा पनि उच्च छ । सिंह स्वयंले पनि रास्वपाको सफलता मुख्यतः तराई–मधेसबाट आएको भन्दै त्यहाँका नागरिकको जीवन सहज बनाउनुपर्ने बताएका छन् ।

त्यसैले पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको उनको दौडाहालाई जनताको नाडी बुझ्ने, पार्टीको संगठन परीक्षण गर्ने र सरकारको कामबारे प्रत्यक्ष प्रतिक्रिया संकलन गर्ने राजनीतिक अभियानका रूपमा हेर्न सकिन्छ ।

अब यसको वास्तविक मूल्याङ्कन भने उनले यात्राका क्रममा उठाएका मुद्दालाई संसद्, सरकार र रास्वपाको नीति निर्माणमा कति प्रभावकारी रूपमा लैजान सक्छन् भन्ने आधारमा हुनेछ ।